چشمانداز پردازي يكي از روشهاي رايج آيندهپژوهي است كه در آن افراد، شركتها، سازمانها، كشورها، و... به ترسيم آيندهي خود ميپردازند. در واقع ميتوان گفت به زبان ساده، چشمانداز يعني بدون هيچگونه محدوديت فكري، خود را در چشماندازهاي كوتاهمدت و بلندمدت تصور كنيم و اهداف و خواستههاي خودمان را در آن زمان تجسم كنيم. براي مثال اگر 20 ساله هستيم، خود را در 40سالگي تجسم كنيم و فكر كنيم در آن زمان چه جايگاهي در انتظار ماست. در واقع شايد بتوان گفت چشمانداز هر فرد نوع پيشرفتهتري از آرزوهاي فردي به شمار ميرود كه شكل علمي به خود گرفته است.
شايد براي شما اين سؤال پيش بيايد كه فرق چشمانداز با آرزو چيست؟ در پاسخ بايد بگوييم در مقام مقايسه، آرزو به يك طرح خام ميماند كه هيچ اقدامي براي آن صورت نگرفته ولي چشمانداز از طرح خام فراتر ميرود و به يك نقشهي عملي تبديل ميشود.
چشمانداز هر فرد، شركت، سازمان، كشور و ... بر نحوهي عملكرد و تصميمگيري آنها مؤثر است. براي مثال فردي كه ميخواهد خلبان شود هيچگاه در يك مدرسهي فوتبال نامنويسي نميكند. در واقع ميتوان گفت چشمانداز به ما كمك ميكند با انتخاب راه صحيح به اهداف خود سريعتر، كاملتر و راحتتر برسيم.
در اينجا لازم است براي اطلاع از تأثير چشمانداز به برخي نمونههاي موفق آن اشاره شود. يكي از نمونههاي موفقي كه ميتوان براي نشان دادن قدرت چشمانداز ذكر كرد، عملكرد مالزي در جهت توسعه و رشد خود بود. امروزه مالزي در ميان كشورهاي اسلامي به عنوان جامعهاي پيشرفته با آيندهاي رو به رشد شناخته ميشود. ولي اگر به گذشته برگرديم، در سالهاي نه چندان دور، مالزي نه تنها توسعهي امروز خود را نداشت بلكه اصولاً جامعهاي فقير و عقبافتاده بود كه كمتر كسي به توسعهي آن اميدوار بود. در اين ميان ناگهان از سوي ماهاتير محمد نخستوزير اين كشور طرحي مطرح شد كه بر مبناي آن مالزي ميبايست تا سال 2020 به يكي از هشت كشور صنعتي جهان بدل ميشد؛ آرماني بزرگ كه خيلي سخت ميشد آن را تصور كرد. پس از اين تصميم بود كه دولت و مردم با همكاري هم، اراده كردند كه براي دستيابي به اين هدف متعالي تلاش كنند و ديري نگذشت كه برنامهريزي براي نيل به آرمان مالزي 2020 شروع شد و تا جايي پيش رفت كه امروزه ديگر تصور آرمان "مالزي2020 " چندان دشوار نيست.
در كشور ما نيز اين امر اگرچه خيلي دير ولي خوشبختانه در سالهاي اخير مورد توجه قرار گرفته و تدوين چشمانداز 20 سالهي كشور در افق 1404 در همين راستا صورت گرفته است. بر اساس سند چشمانداز 20 ساله، در افق 1404، ايران كشوري است توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه با هويت اسلامي و انقلابي، الهامبخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و مؤثر در روابط بينالملل.
با مواردي كه ذكر شد احتمالاً با چشمانداز و قدرت اعجاز آن آشنا شدهايد ولي سؤالي كه در اينجا پيش خواهد ميآيد اين است كه چگونه چشمانداز خود را ترسيم كنيم.
يك راه ساده براي ترسيم چشمانداز شخصي اين است كه در يك محيط آرام چشمهايتان را ببنديد و ذهن خود را متمركز كنيد. خود را در 20 سال آينده تصور كنيد. چه جايگاه، شخصيت و مقامي را براي خود تصور ميكنيد. اين كار ارتباط معناداري با قدرت تخيل و روياپردازي شما دارد. احتمالاً در اولين مرحله به نتيجهي مطلوب نميرسد و براي نهاييشدن به چندين مرحله تمرين و تمركز نياز داريد. مهم اين است كه نا اميد نشويد و با انگيزه و نشاط كافي كار را دنبال كنيد.
گاهي مواقع ممكن است با تغيير سن و افزايش آگاهي و اطلاعات شما هم كاملتر شود و روشهاي بهتري را ارايه بدهيد. اينهم نگران كننده نيست و كاملاً طبيعي است. در واقع اگر در دو سن مختلف به يك موضوع يكسان نگريسته شود عجيب است و احتمالاً مشكلي وجود دارد.
پيشنهاد اكثر افراد اين است كه چشمانداز خود را مكتوب كنيد و ارزشهاي مورد نظر خود را بهصورت خلاصه در آن ذكر كنيد. براي چشمانداز خود يك اسم يا علامت اختصاصي طراحي كنيد و آن را در جايي بگذاريد كه دائماً در معرض ديد شما باشد.
رعايت اين نكته به شما كمك ميكند تا هميشه بهياد آرمان خود باشيد و با آن زندگي كنيد و همين امر تأثير شگرفي در تضمين موفقيت شما خواهد داشت.
منبع: نویسنده : سید عبدالمجید زواری/ سایت اندیشکده روابط بین الملل
